Za Republiku Srpsku, u Odbrambeno-otadžbinskom ratu devedesetih godina, vođene su brojne bitke. Stotine običnih ljudi preko noći je moralo da izađe iz topline doma da bi ga odbranili od dojučerašnjih prijatelja čak i prije zvaničnog početka sukoba u BiH. Među prvima koji su osjetili dah rata bile su čete boraca iz derventskih i prnjavorskih sela koji su još u martu 1992. izašli na planinu Motajicu i zaustavili prodor neprijatelja, koji je već uveliko bio pokazao na šta je spreman, dalje prema Krajini.
Prvih mjeseci 1992. godine područja uz Savu našla su se na udaru oružanih snaga koje su iz Hrvatske prešle na tlo BiH.
Vojska Republike Srpske tada još nije bila formirana, a desili su se prvi masovni zločini. Narod, poučen istorijom, predosjećao je šta dolazi.
Prnjavorčani su pratili dešavanja u susjednoj Derventi. Jedinice tadašnje teritorijalne odbrane po mjesnim zajednicama su pozivane da obezbjeđuju važne objekte i uspostavljaju punktova na pojedinim putnim pravcima da bi pred kraj marta uslijedilo naređenje štaba prnjavorske Teritorijalne odbrane da zbiju redove i odbrane kućni prag, jer je prijetila opasnost od napada hrvatske vojske i paravojnih muslimansko-hrvatskih formacija.
Heroji roda i naroda izašli su na Motajicu, na lokalitet Lipa.
Od tada do danas su prošle 34 godine, a nekadašnji saborci, kao onomad svoja sela, danas čuvaju sjećanje na dan kad je izlaskom jedinica Opštinskog štaba Teritorijalne odbrane Prnjavor na tu kotu počela odbrana sjevernih krajeva tadašnje opštine.
Gdje je sve počelo
Na mjesto gdje je sve počelo ponovo, po tradiciji, svake godine se vraćaju posljednje nedjelje u martu. I ove godine je plan bio da se okupe u nedjelju, 29. marta, ali je zbog lošeg vremena okupljanje pomjereno za 5. april.
Taj korak je, podsjeća prvi čovjek prnjavorske Boračke organizacije Perica Đumić, bio presudan za zaustavljanje prodora neprijateljskih formacija iz Dervente prema Prnjavoru i banjalučkoj regiji. Jedan do drugog stali su, ne samo borci iz prnjavorskih sela naslonjenih na Derventu i drugih, nego i četa iz derventskog sela Trstenci pod obroncima Motajice, a tik uz Savu. Na lokalitet Lipe je izašlo nekoliko stotina boraca.
– U noći između 23. na 24. mart jedinice tadašnje teritorijalne odbrane Prnjavora izašle su, po naredbi kriznog štaba, na obronke Motajice da bi odbranili sela naslonjena na derventsku opštinu – Smrtići, Šibovska, Ilove, a u opasnosti je bio i sam Prnjavor. I Trstenčani su došli. Morali smo da se organizujemo i branimo, da ne bi ponovo imali stratišta kao što su Jasenovac, Jadovno. Da ne iznenade kao u Sijekovcu. Izlazak na Motajicu, gdje smo osvanuli, pokazao se kao istorijska odluka – rekao je Đumić.
To je datum koji Prnjavor proslavljao kao dan opštine, a posljednjih godina kao dan grada po odluci ranijih skupština jer je bio presudan za odbranu te teritorije.
– Ne damo da izblijede sjećanja na te događaje. Naša Boračka organizacija drži do te tradicije i svake posljednje nedjelje u martu izlazimo na obronke planine Motajice i kotu Lipe gdje je bilo sjedište odbrane. Dolazimo tu da odamo priznanje onima koji su u tom momentu izašli na tu kotu, žrtvama koje su date za odbranu Dervente i Prnjavora. Naša obaveza je da to ne zaboravimo. Naredne nedjelje biće 30. put da izlazimo na mjesto odbrane. Od kraja rata pa do danas, tradicija nije prekinuta – istakao je Đumić.
Tradicija
Upravo po tome je ovaj datum još specifičniji. Nekadašnji saborci se svake godine, u velikom broju, vraćaju na Motajicu, na Lipu i rame uz rame slave mir i slobodu za koju su se izborili, a sjećajući se onih koji više nisu među živima.
Svake godine je, kaže Đumić, i sve više omladine na mjestu na kojem stoji i spomen-ploča u znak sjećanja na one koji su nastradali.
– To nas posebno raduje i dokazuje da je ovo postala tradicija koja više ne može da izblijedi. Ljudi su vezani za taj dio Motajice, Lipe. Tog datuma je narod spašen od najezde ustaških hordi, a danas u slobodi na tom mjestu se nakon postrojavanja jedinica polažu vijenci, kuva vojnički pasulj, peče vo na ražnju. Družimo se i držimo zajedno – kazao je Đumić za “Glas”.
Ipak, ne krije da vrijeme radi svoje. Smanjuje se broj boraca koji su ustali na Motajici za odbranu svoje nejači i kućnog praga i među kojima nisu bili samo Srbi već i oni katoličke i islamske vjeroispovijesti.
– Moramo zbiti redove da naša djeca ne zaborave šta se dešavalo u ratnom periodu jer u našim knjigama istorije, nažalost, nema ovih datuma. Djeca nam moraju znaju ko je napravio Republiku Srpsku, zbog čega su im djedovi i očevi postradali. Zaslužuju da se pominju na svim mjestima. To su heroji ne samo sa Motajice i Lipa nego svih kota na kojima su stali u odbranu Srpske i slobode – poručio je Đumić, ponovivši da je samo za slobodu Prnjavora palo 626 boraca kako bi spriječili da se ponove stratišta Drugog svjetskog rata.
Be the first to comment